Sportjournalistiek rond de eeuwwisseling

Op het einde van de 19de eeuw bestond er al een vorm van sportverslaggeving in de Franstalige pers zoals het Gentse Le Vélo(1888) en Le Vélosport (1895), maar het zou nog tot 1908 duren toen Constant Cleiren in Antwerpen de eerste Nederlandstalige sportkrant Het Sportblad oprichtte, dat al vlug een oplage kende van 20.000 exemplaren.
Een jaar later richtte Cleiren samen met Gustaaf Van Der Linden ook Onze Kampioenen op.

Na zijn eerste wielercarriëre trad Karel Steyaert op 31 oktober 1905 in het huwelijk met Helena Allemeersch en woonde in de Burg te Torhout, waar Helena een kruidenierszaak uitbaatte.
Karel genoot reeds enige bekendheid als occasioneel schrijver bij De Thouroutenaere en als sportjournalist bij het in 1909 gestichte Izegemse Sportvriend en Het Sportblad onder de pseudoniem Karel Van Wijnendaele, verwijzend naar de naam van het gehucht waar hij opgegroeid was.
 

De oprichting van Sportwereld

In augustus 1912 werd Karel benaderd door Auguste De Maeght (bestuurder van La Société Belge d'lmprimerie en toenmalig gemeenteraadslid, later burgemeester van Halle en senator van 1936 tot 1946) met de vraag om een nieuw sportblad op te richten.
Samen met initiatiefnemer Leon Van Den Haute, Michel Mayens (Clara) uit Gent en Frans Wouters uit Leuven richtten ze het blad Sportwereld op. In alle provincies werden medewerkers aangeworven : onder hen Constant en Henri Cleiren, Berten Carlier, Arthur Devos, Emile Claeys, Reynaert, Leon Ramault, Dr Roggeman, Oktaaf Seghers (Free), Dr Alfred Tistaert, Arthur Soetens, Mil Voet en Leo Van Beeck.
Sportwereld bood Karel de gelegenheid zijn drie passies te combineren : zijn liefde voor literatuur, voor het wielrennen en voor Vlaanderen.

De eerste Sportwereld die op geel papier gedrukt werd zou op vrijdag 13 september 1912 verschijnen, maar was om promotionele en commerciële redenen reeds een dag eerder verkrijgbaar op het Kampioenschap van Vlaanderen te Koolskamp. De stapel kranten werd met de trein naar Ardooie en van daar uit met paard en kar naar Koolskamp getransporteerd. De aanhef van het eerste artikel geschreven door Michel Mayens (Clara) ging als volgt :

"Zoo ! Ik ben hier ! Flink geborsteld en gekamd, netjes opgeschikt en heel en gansch uitgerust om de groote reis te ondernemen, doorheen Zuid- en Noord-Nederland, om het Vlaamsch lezende volk konde te doen, van al wat gebeurt op sportgebied. Mijn naam is Sportwereld, en 'k heb me ten doel gesteld een wereld van gedachten onder ons volk te brengen, en aldus het aangename met het leerrijke afwisselende, de nieuwsgierigheid te voldoen en terzelfdertijd mee te werken, ter bevordering van de verstandelijke ontwikkeling van ons volk !"

Op 01 januari 1913 werd Karel tot hoofdredacteur aangesteld terwijl Leon Van Den Haute financieel directeur werd benoemd. In datzelfde jaar werd Het Sportblad over-genomen, waardoor Sportwereld meer voet aan de grond kreeg in de Antwerpse provincie.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd Sportwereld vervangen door De Telegraaf, een algemeen informatieblad dat in Gent uitgegeven werd.
 

Het grote succes tijdens het Interbellum

Na de Eerste Wereldoorlog hervatte Karel Van Wijnendaele in 1919 zijn activiteiten voor Sportwereld dat tijdens de jaren twintig immens populair werd met oplagen tot 200.000 exemplaren en speciale edities publiceerde zoals de Geïllustreerde Sportwereld, een weekblad dat van 1 maart 1921 tot februari 1939 uitgegeven werd en Sportwerelds Almanak. Er werd zelfs een dagelijks bijblad, Het Algemeen Nieuws, aan toegevoegd.
Vele kranten spiegelden zich aan het succes van Sportwereld, die tot diep in de jaren dertig het enige Nederlandstalige Belgische persorgaan was dat dagelijks een uitgebreide sportverslaggeving bood, en haar journalisten, die met hun sportartikels de lezer tot de verbeelding sprak.

In 1925 werd Karel mede-eigenaar en na de dood van Leon Van Den Haute op 23 februari 1931 alleen eigenaar van Sportwereld.


 

Overname door de Standaardgroep

Toen in de algemene kranten meer aandacht werd besteed aan de sportrubrieken daalde vanaf de tweede helft van de jaren dertig langzaam het marktaandeel van Sportwereld.

Na dalende inkomsten verkocht Karel in 1939 Sportwereld aan de Standaardgroep, dat als sportkatern aan het Nieuwsblad werd gekoppeld.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog verscheen De Standaard vanaf 25 mei 1941 onder de titel Het Algemeen Nieuws-Sportwereld. Toen in maart 1944 de hoofdredactie werd overgenomen door de collaboratie, staakten bijna alle journalisten (waaronder Van Wijnendaele) hun medewerking voor het Algemeen Nieuws.

Na de repressie duurde het nog tot 1947 voor Het Nieuwsblad-Sportwereld en De Standaard opnieuw mochten gepubliceerd worden. Langzaam herbeleefde de Standaardgroep het succes van voor de oorlog en nam eind de jaren vijftig De Gentenaar en Het Handelsblad over.
 

De overnames

In 1976 werd de Standaardgroep failliet verklaard en werden De Standaard, Het Nieuwsblad en De Gentenaar overgenomen door de pas opgerichte Vlaamse Uitgeversmaatschappij (VUM). In 2006, exact 30 jaar na de oprichting van de Vlaamse Mediamaatschappij, werd beslist om onder een nieuwe naam te opereren : Corelio Publishing NV. In 2013 slaan Corelio en Concentra de handen in elkaar en richten Mediahuis op.
 

De Erfenis van Karel

Karel Van Wijnendaele ademde koers, en wist dit perfect over te brengen naar zijn lezers.
Hij schreef voor iedereen, van de simpele arbeider in de straat tot de politicus in Brussel, met een typisch volks taalgebruik en vol van beeldspraak die de lezer de heroïsche taferelen van de strijdende wielrenners voor de ogen bracht.
De meest gehoorde uitspraak over Hendrik Conscience is dat hij zijn volk leerde lezen, maar de mensen leerden lezen om de artikels van Koarle te kunnen lezen !

Volgens Joris Jacobs, Karels opvolger als hoofdredacteur van Sportwereld, was Van Wijnendaele "een bekende Vlaming voordat de televisie dat woord uitvond. Overal waar hij in de koers passeerde, hoorde je het publiek zijn naam roepen : Koarle! Koarle! Van Wijnendaele was bekender dan de wielerkampioenen over wie hij schreef."

Hoe bekend, mag blijken uit volgende anekdote : Radio 2 Antwerpen had in de jaren zestig een populair programma dat de Quiz der jong verloofden heette. Toen een paartje de vraag kreeg wie De Leeuw van Vlaanderen geschreven had antwoordden ze prompt Karel Van Wijnendaele, aan Conscience werd niet eens gedacht.

Karel Van Wijnendaele schreef meer dan 11.000 artikels en bleef tot aan zijn dood hoofdredacteur van Sportwereld, de sportrubriek van het Nieuwsblad.


 



Externe linken



De evolutie van het mediabedrijf en haar activiteiten met onder meer de geschiedenis van de kranten Het Nieuwsblad en De Standaard, audiovisuele media en internet.

Website »